Felsefe Tarihinden Portreler #1
Aydınlanmanın kurucu babalarından bir tanesinin Newton olması boşuna değildir. Fransız düşünürlerinin temel doktrinleri kadim doğa yasasında köklerini bulan insan doğasının bütün zamanlarda ve yerlerde aynı olduğu, böylece evrensel insan hedeflerinin varlığından bahsedilebileceği ve sonuç olarak aklın otorite ve otonomisinin ortaya çıkması Kopernik’ten Newton’a kadar uzanan pozitif bilimlerin etkisiyle olmuştur. Newton fiziğine benzer yöntemlerin, o zamanlar çok az ilerleme kaydedildiği düşünülen siyaset ve etik alanlarına uygulanabileceği philosophe ların itici kuvvetiydi. Eğer bu yöntem bir defaya mahsus başarılırsa, ekonomi ve politika alanını çembere alan irrasyonel, baskıcı ve Kant’ın deyimiyle paternalist düşünceler tarihe karışacaktı. “Aklın Tanrı, Newton’un düşüncelerinin İncil ve kendilerinin de birer peygamber olacağı yeni bir din yaratmaya çalıştılar.” Jonathan Israel’in yaptığı bir d’Holbach alıntısı burada yerinde olacaktır: Eğer insanları zulümle birbirine kenetleyen zinc...

.jpg)